Μuseum tour with students. Target: Ancient Greece.

Καλησπερίζω φίλοι, συνάδελφοι!

Την Πέμπτη που μας έρχεται θα πάω με τους μαθητές της Α΄ Γυμνασίου στο Αρχαιολογικό Μουσείο. Ψάχνοντας λοιπόν διάφορα στο δίκτυο για το φύλλο εργασίας που ετοιμάζω, βρήκα το ακόλουθο βιντεάκι στο teachers.tv και σχετίζεται με τον τρόπο που οργανώνει κανείς μία επίσκεψη σε ένα μουσείο και τις δραστηριότητες που ακολουθούν μετά την επίσκεψη στην τάξη.

Επίσκεψη στο Βρετανικό Μουσείο, γνωριμία με την αρχαία Ελλάδα, επεξεργασία του θέματος στην τάξη

Παρόλο που αναφέρεται σε μαθητές δημοτικού, οι ιδέες, ο τρόπος οργάνωσης μαθήματος και η όλη φιλοσοφία της προσέγγισης του Μουσείου... κάλλιστα μπορούν να εφαρμοστούν και στα παιδιά του Γυμνασίου!!!
Μου άρεσε η ιδέα των παζλ με αρχαία αγγεία!!!
Θα το κάνω κι εγώ!

Μαθητοκεντρική μάθηση

Το βιντεάκι που ανέβασες, Φλώρα, είναι μια προσέγγιση για μαθητοκεντρική μάθηση, αυτή της προσομοίωσης.
Αυτή και άλλες τεχνικές για οργάνωση του μαθήματος με ενεργό εμπλοκή των μαθητών στη διαδικασία μάθησης (μεταξύ αυτών των τεχνικών και ο "ἀγὼν διττῶν λόγων"(αρχ. ελλ.) ή "διαξιφισμός" ή debate, για την οποία ρωτούσες σε κάποιο μήνυμά σου, Φλώρα) παρουσιάζονται στο βίντεο από το TeacherTube:

δκ

Oλυμπιακοί Αγώνες στο ... σχολείο μας!

Συνάδελφοι,

παραθέτω ένα μικρό βιντεάκι από την περσινή "αναβίωση Ολυμπιακών αγώνων" που πραγματοποιήσαμε στα πλαίσια του Δικτύου Σχολικής Καινοτομίας, στο άλσος που βρίσκεται δίπλα στο σχολείο μας.

Είναι μία από τις ιδέες βιωματικής προσέγγισης της Ιστορίας...

Μια ματιά

Απαντώντας σε κάποιο σχόλιο της Φλώρας, σκέφτηκα το 1929 των ΗΠΑ και τη Μεγάλη Ύφεση που ακολούθησε.
Στο νου μου στριφογύριζε η φωτογραφία της μάνας που αντάλλαξε τα λάστιχα του οχήματός της της με φαγητό, λίγα λεπτά προτού την φωτογραφίσει η Δωροθέα Λάνγκε. Τη βρήκα στο διαδίκτυο, με ένα μεταγενέστερο σχόλιο της φωτογράφου. Το παραθέτω:

"I saw and approached the hungry and desperate mother, as if drawn by a magnet. I do not remember how I explained my presence or my camera to her, but I do remember she asked me no questions. I made five exposures, working closer and closer from the same direction. I did not ask her name or her history. She told me her age, that she was thirty-two. She said that they had been living on frozen vegetables from the surrounding fields, and birds that the children killed. She had just sold the tires from her car to buy food. There she sat in that lean- to tent with her children huddled around her, and seemed to know that my pictures might help her, and so she helped me. There was a sort of equality about it. (From: Popular Photography, Feb. 1960)."



Δείτε και τον λιτό ιστοτόπο απ'όπου βρήκα το κείμενο της Λάνγκε: A Photo Essay of the Great Depression.


Πώς θα μπορούσα να εντάξω αυτές τις μαρτυρίες στο μάθημα; Τι θα ζητούσα από τα παιδιά να ερευνήσουν; Τι θα τους ζητούσα να σκεφτούν, να συζητήσουν μεταξύ τους και να γράψουν; Πώς θα τους οδηγούσα να παρατηρήσουν και να κατανοήσουν το σχόλιο της Λάνγκε (λεκτικό και μη); Πώς θα συμπλήρωνα με άλλες μαρτυρίες από άλλες οπτικές γωνίες;

Η αμφισβήτηση οδηγεί στα καλύτερα τελικά...

Καλημέρα σε όλους.
Εν συντομία θα πω μια μικρούλα ιστορία προς απάντηση στο σχόλιο του μαθητή για το Αρκάδι. Έχω μια μαθήτρια που τα προηγούμενα χρόνια είχε αρνητική σχέση με τη μάθηση, και τώρα προσπαθεί να περάσει στην απέναντι όχθη για να δώσει πανελλήνιες. Έχοντας λοιπόν τη συνήθεια να ψέγει ό,τι έχει σχέση με τα κείμενα που πέφτουν στα χέρια της, άρχισε να κατηγορεί τον Πλάτωνα που μας πρήζει με αυτές τις ανοησίες του Πρωταγόρα (Αρχαία Γ΄ λυκείου, Θεωρητική Κατεύθυνση). Βρέθηκα σε δύσκολη θέση γιατί ήθελα να διαμαρτυρηθώ (αν μη τι άλλο). Αλλά συγκρατήθηκα και άρχισα να εξηγώ χωρίς να έχω διαβάσει τις οδηγίες του υπουργείου για τους λόγους που διαβάζουμε αυτή τη στιγμή το συγκεκριμένο μάθημα, τι ήθελε να πετύχει ο Πλάτωνας, τι μηνύματα μας μεταφέρει για το δικό μας κόσμο, πόσο σημαντική είναι δηλαδή η πολιτική αρετή σήμερα, και τι θα πει δικαιοσύνη για έναν μαθητή σύμφωνα με τον Πλάτωνα... (Αν τυχόν βοηθά κάποιον συνάδελφο να μάθει τις λεπτομέρειες ας επαναφέρει το θέμα, μια που δεν έχω χρόνο να μιλήσω για καθεαυτή την εμπειρία αυτή τη στιγμή.) Μιλούσα αρκετή ώρα. Όταν τέλειωσα, κατάλαβα αυτό που δεν είχα καταλάβει όλα αυτα τα χρόνια που διδάσκω αυτό το μάθημα: πως ο φιλοσοφικός λόγος που διδάσκονται τα παιδιά είναι ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΧΡΗΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ για όλους μας! Η μαθήτρια με κοιτούσε φωτισμένη και εντυπωσιασμένη που τα αρχαία τελικά έχουν τέτοια αξία για την καθημερινή μας ζωή. Πιστεύω πως ήταν "το μόνο της ζωής μου μάθημα" και το έκανα χάρη στη γκρίνια μιας απρόθυμης μαθήτριας. Τελικά ποιοι μας κάνουν καλύτερους;
Με τη γκρίνια λοιπόν των παιδιών, ανασκάπτουμε την πραγματική αξία των μαθημάτων, τη φέρνουμε στο φως και τους την προσφέρουμε χειροπιαστή. Κι όχι αυτές τις ατάκες της στοχοθεσίας του υπουργείου. Γι' αυτό έχει μπαγιατέψει ο αέρας μας. Γιατί δεν προσφέρουμε τη ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΟΠΤΙΚΗ στα παιδιά αλλά την οπτική του υπουργείου, που είναι και ξένη οπτική.

Συνάδελφοι, συνειδητοποιώ πως με το να κάνουμε διαφορετικά μαθήματα και με το να έχουμε διαφορετικά ενδιαφέροντα ίσως ο ένας μας να μην μπορεί να παρακολουθήσει τον άλλο. Θα πάρω λοιπόν την πρωτοβουλία να βάλω ετικέτα τάξης στο μήνυμά μου, ώστε οι συνάδελφοι που ενδιαφέρονται για περαιτέρω συζήτηση να κινούνται πιο αποτελεσματικά.
Χαίρομαι που σας γνώρισα -περιμένω τα καλύτερα από αυτό το χώρο!
Καλή συνέχεια...

Γκουρού, αμνοί, φλυαρία και σιωπή

Α

... αυτός θα μπορούσε να είναι ωραίος τίτλος για σύντομο φιλμάκι με οποιοδήποτε θέμα. Η θέση θα ήταν ότι σε έναν κόσμο που έχει χάσει τον μπούσουλα, η σιωπή, η εγκράτεια και η αναχώρηση των γκουρού, είναι απελπισία, αντίσταση και σοφία.

Αλλά εγώ είμαι λαλίστατος (λένε), ζω στον κόσμο τούτο (λέω) και παίρνω δύναμη να γράψω πίνοντας το μεσημεριανό μου καφεδάκι (καταθέτω). Δηλώνω εκπαιδευτικός και μόνον.

Ας καταθέσω δυο σκέψεις που προκύπτουν από την εμπειρία μου, αλλά δεν στερούνται θεωρητικών αναφορών (αλλά, ας το αφήσουμε αυτό για την ώρα!):

Β

1. Η ιστορία είναι πριν και πάνω απ΄όλα η αφήγησή μας για το τι, πού, πότε, από ποιους, για ποιους λόγους και με ποιο σκοπό συνέβησαν διάφορα στο παρελθόν.


2. Αν είναι έτσι, μήπως οι μαθητές (με σεβασμό στην ηλικία τους και στο ότι μαθητεύουν) θα έπρεπε να επιχειρούν να συγκροτούν τις αφηγήσεις τους, που θα λαμβάνουν υπόψη κάποιες απ' όσες συγκρότησαν άνθρωποι παλιοί, κι άλλοι νεότεροι - με τη βοήθεια του διδάσκοντος;


3. Αν ήταν έτσι, μήπως αυτό απαντά στην παπαγαλιστί αναπαραγωγή όσων οι κατά καιρούς συγγραφείς εγχειριδίων αφηγούνται με μονομέρειες και βεβαιότητες που αδικούν γράφοντες και αναγνώστες;


4. Αν είναι, πάλι, έτσι, μήπως πρέπει να επικεντρώσουμε, διδάσκοντας, στη επιλογή, παρουσίαση και μελέτη μαρτυριών αφηγητών σύγχρονων ή μεταγενέστερων από τα γεγονότα;


5. Αλλά τότε μήπως θα έπρεπε να διδάξουμε την κατανόηση των οπτικών γωνιών που καθόρισαν αυτήν ή εκείνη την μαρτυρία και τη συγκρότηση μιας αφήγησης από τους μαθητές μας που θα ενσωμάτωνε την κατανόηση των προηγούμενων αφηγήσεων και την πρόταση μιας καινούργιας, για την οποία θα είχαν συνείδηση ότι συγκροτείται υπό τον περιορισμό της δικής τους οπτικής γωνίας;

Σταματώ την καταγραφή σκέψεων στον αρ. 5 αυθαίρετα' κάπου, κάπως πρέπει να σταματούμε!

Επέλεξα να μείνω σε γενικά ερωτήματα, χωρίς προσθήκη παραδειγμάτων, συνειδητά: αν και στο βαθμό που μας ενδιαφέρει, συνεχίζουμε! Επάνω σ'αυτά ή σε άλλα!

Γ

Τα περισσότερα παιδιά στις περισσότερες πραγματικές τάξεις του κόσμου τούτου βαριούνται την Ιστορία. Όσο μεγαλύτερα, τόσο περισσότερο και περισσότερα.

Πολλοί, καμιά φορά κι εγώ, θυμώνουμε, και τι ευκολότερο για έναν θυμωμένο δάσκαλο από το να αρχίσει είτε χρηστομάθειες είτε χριστοπαναγίες (ας μου επιτρέψετε την έκφραση, είναι για το ομόηχο).

Κάποτε, σπάνια, όλο και σπανιότερα κάποιος μαθητής λέει μια φωτισμένη ατάκα. Καταγράφω μία:

(Σε μάθημα Ιστορίας Γ΄ Γυμνασίου, όπου μας απασχολεί ο αγώνας των Κρητικών για ένωση, και διαβάζουμε κείμενα ευρωπαϊκών εφημερίδων για την εντύπωση που προκάλεσε το Αρκάδι. Ημερομηνία: Παρασκευή, 14 Σεπτεμβρίου 2001).

"Αλλά, κύριε, αυτό που έκαναν στο Αρκάδι δε μοιάζει με αυτό που έγινε στην Αμερική; Γιατί δεν τους λέγαν τρομοκράτες;"

Να αρνηθώ να το συζητήσω; Μήπως πρέπει να ισχυριστώ αξιοποιώντας το πλεονέκτημα που μου δίνει η ηλικία, ο θεσμικός ρόλος και η επίκληση στα γράμματα που γνωρίζω ότι είναι "άσχετα μεταξύ τους τα γεγονότα";

Ή να δεχθώ ότι αναλογίες υπάρχουν και πρέπει προσεκτικά να τις αναδείξω, και ότι γι' αυτό αξίζει η Ιστορία, επειδή δηλαδή μου επιτρέπει να μιλώ με "πλουσιότερο τρόπο" για γεγονότα που συμβαίνουν γύρω μου;

Κι αν το συζητήσω πώς να το μεθοδεύσω, ώστε βήμα-βήμα και προσεκτικά να εντοπίσουμε ομοιότητες και διαφορές; Πού να βρω το πρωτότυπο υλικό για να συζητήσω τις διαφορές; Και πού να βρω το κατάλληλο υλικό (στα ελληνικά, προσπελάσιμο γλωσσικά και εννοιολογικά από μαθητές αυτής της ηλικίας) για να αναδείξω τις τότε και τις τωρινές οπτικές γωνίες; Και πώς πρακτικά να βοηθήσω, ώστε να συγκροτηθεί σύνθετη σκέψη και με σύνθετη αφήγηση του τύπου "Ενώ στον τουρκικό τύπο είδαν το φως της δημοσιότητας κείμενα που επεσήμαναν ... αναδείκνυαν ... θεωρούσαν .... επιδίωκαν ... επιχειρούσαν να ..., στον ελληνικό τύπο είδαν το φως της δημοσιότητας κείμενα που επεσήμαναν ... αναδείκνυαν ... θεωρούσαν .... επιδίωκαν ... επιχειρούσαν να ..., και, τέλος, στον ευρωπαϊκό τύπο ...";

Και είναι σε θέση μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου να ανταποκριθούν σε τέτοιου είδους διδακτικούς στόχους;

Αφήνω ερωτήματα του τύπου "Μπορεί ο σχολικός περίγυρος και οι οικογένειες να αντιληφθούν τι επιχειρεί ο δάσκαλος;".

Νομίζω, πάντως, ότι είναι ένας άξιος στόχος και μόχθος και δοκιμασία για τον δάσκαλο της Ιστορίας να επιχειρεί (έχοντας κατάλληλα προετοιμαστεί και προετοιμάσει τους μαθητές για τέτοιες μαθησιακές δραστηριότητες), σε κάποιες πρόσφορες περιοχές της ύλης, να αναδεικνύει και τη συνθετότητα, και τη σχετικότητα και το επίκαιρο και το ωφέλιμο που υπάρχουν στην ενασχόληση με τη μελέτη της Ιστορίας.

Θα ήταν κάτι τέτοιο καινοτόμο; Φλώρα, Δημήτρη;

Σταματώ εδώ, αυθαίρετα (κάπου πρέπει να σταματήσω, γιατί είμαι λαλίστατος) -- άλλωστε τελείωσε και το μεσημεριανό καφεδάκι μου.

Τώρα, διόρθωση διαγωνισμάτων!

δκ

Καλημέρα κι από μένα (για να μη γκρινιάζεις, Φλώρα). Ας πω κι εγώ κάτι για την ιστορία. Στον Ευριπίδη δεν αποδίδεται το "όλβιος όστις ιστορίης έσχεν μάθησιν"; (σε κάποιο σπάραγμα μου φαίνεται)